Szukasz logopedy w Łodzi lub okolicy? Zapraszam do kontaktu!

Pewnie część z Was zastanawia się czym właściwie są te regionalizmy? Są nimi pewne cechy języka (forma, konstrukcja, cecha, bądź wyraz) charakterystyczne dla ludzi pochodzących z danego regionu (będące niezrozumiałe dla ludzi z innego regionu).

Co miały wpływ na rozwój regionalizmów w Łodzi?

Na polszczyznę łodzian wpływ miało przede wszystkich centralne położenie, gwary ludowe oraz styczność z językiem niemieckim i rosyjskim. Istotna jest także historia Łodzi przemysłowej. Koniec XIX i początek XX wieku, wpłynął znacząco na kształtowanie się języka łodzian. W Łodzi zamieszkiwali chłopi pracujący w fabrykach, którzy upraszczali słownictwo, używając go w miejscu pracy.

Cechy wymowy łodzian

Do cech charakterystycznych wymowy w Łodzi zaliczyć można między innymi pomijanie zmiękczeń, które powinny być stosowane w końcówkach czasowników w pierwszej os. l. poj..

  • ja robię przekształcone na “ja robe”
  • ja kąpie się przekształcone na “ja kompe się”

Co ciekawe, w Łodzi do tego stopnia przyjęły się nazwy niektórych miejsc, że przejezdny mógłby się nie zorientować w jakim kierunku ma podążać, aby dojść do miejsca spotkania. Dla przykładu – łodzianie spacerują po Łódzkim Parku Zdrowie, choć jego prawdziwa nazwa to park im. Piłsudskiego. Drugim doskonałym przykładem jest Park Śledzia, którego prawdziwą nazwą jest Park Staromiejski. A co z Łódzkim Portem Lotniczy im. Władysława Reymonta? Każdy łodzianin nazywa je przecież Lublinkiem…

Jaka jest zatem gwara łódzka?

  • krańcówka – przystanek końcowy tramwaju bądź autobusu
  • migawka – bilet miesięczny
  • robiom, chodzom, widziom
  • siajowy – słabej jakości
  • galanty – całkiem dobry
  • angielka – bułka paryska
  • ekspres – zamek błyskawiczny
  • leberka – rodzaj wędliny, pasztetowa
  • kulosy – nogi
  • papa – bardzo gęsta ciecz
  • taryfa – taksówka
  • zalewajka – zupa z ziemniakami i białym barszczem
  • tytka – spiralnie zwinięty kawałek papieru
  • brzuszek – surowy boczek
  • żulik – pieczywo z rodzynkami
  • lajpo – siniak pod okiem
  • chechłać – krojenie czego tępym nożem
  • dulawka – lufka do papierosów
  • letniki – wczasy
  • śnupa – pysk
  • przylepka – piętka chleba
  • pantofle – buty do chodzenia po mieszkaniu
  • gołda – wódka
  • drygle – zimne nóżki
  • dudy – podroby
  • dziad – kapuśniak z ziemniakami
  • famuły – budynki wielorodzinne
  • chynchy – zarośla, krzaki
  • ciekać – szybko chodzić
  • chichrać – śmiać się
  • trambambula – gra w piłkarzyki
  • rynek – targowisko
  • foliówka – reklamówka, torba foliowa
  • na dworzu – zamiast na dworze
  • piekarz – naklejka na chlebie
  • bajzel – bałagan

Podejrzewam, że dałoby radę znaleźć jeszcze kilka przykładów z “łódzkiego słownika”. Wymieniłam te słowa, które wydają mi się najbardziej popularne. Wiele z nich funkcjonuje na co dzień wśród wielu łodzian. Szczególnie często przewija się “migawka”, “krańcówka” czy “angielka”. Możecie zrobić mały quiz i zapytać znajomych z innych miast czy domyślają się co oznaczają wyrazy z powyższego zestawienia 🙂